ROZPOZNANIE LOKALIZACJI WYROBISK PIASKÓW I ŻWIRÓW WZGLĘDEM GRANIC GZWP ORAZ CIEKÓW POWIERZCHNIOWYCH NA OBSZARZE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Beata Klojzy-Karczmarczyk, Jarosław Staszczak

Abstract


Kopalnie odkrywkowe (wyrobiska), przewidziane do rekultywacji, mogą być miejscem potencjalnego lokowania kruszyw lub odpadów produkowanych w sektorze górnictwa węgla kamiennego oraz odpadów innych grup. Szerokie zastosowanie w tym procesie mogą mieć wyselekcjonowane frakcje odpadów wydobywczych górnictwa węgla kamiennego należące do grupy 01. Ten sam materiał odpadowy może być zarówno produktem, jak i odpadem, w związku z czym stosuje się odmienne przepisy prawne w zależności od zaklasyfikowania materiału. Celem nadrzędnym jest, żeby lokowanie materiału obcego w wyrobisku nie spowodowało szkody w środowisku. W ramach prezentowanej pracy poddano analizie kopalnie odkrywkowe skał okruchowych w województwie śląskim, w których są eksploatowane surowce zaklasyfikowane jako piaski i żwiry. Stworzono listę wszystkich eksploatowanych w 2016 r. wyrobisk tych złóż na terenie województwa. Istotnym zagadnieniem jest rozpoznanie usytuowania czynnych wyrobisk odkrywkowych na tle uwarunkowań stawianych dla lokalizacji składowisk odpadów. Wyrobiska przeznaczone do potencjalnego przyjmowania materiału odpadowego zweryfikowano pod względem możliwości usytuowania na obszarach ochronnych zbiorników wód podziemnych oraz pod względem lokalizacji w dolinach rzek i obszarach narażonych na niebezpieczeństwo powodzi. Te dwa kryteria lokalizacyjne należą do kryteriów wykluczających, czyli takich, które należy bezwzględnie respektować przy wyborze lokalizacji składowisk, a tym samym przy wyborze lokalizacji wyrobisk przeznaczonych do wypełniania materiałem odpadowym. Efektem pracy jest opracowana mapa rozmieszczenia eksploatowanych wyrobisk piasków i żwirów z uwzględnieniem ich lokalizacji w stosunku do wód podziemnych. Wyrobiska piasków i żwirów zlokalizowano na tle granic GZWP, a nie granic ich stref ochronnych. W celu wytypowania obszarów potencjalnie narażonych na niebezpieczeństwo powodzi sprawdzono odległość granic każdego wyrobiska w stosunki do linii najbliższego cieku powierzchniowego. Przyjęto dwa kryteria odległości wyrobiska do linii cieku: do 500 m oraz do 1000 m. Przedstawione rozpoznanie daje jedynie przybliżony obraz możliwości lokowania materiału obcego w procesie rekultywacji technicznej ze względu na warunki lokalizacyjne obiektu rekultywowanego.

Keywords


kopalnie odkrywkowe; wyrobiska piasku i żwiru; obszar GZWP; cieki powierzchniowe; rekultywacja; odpady wydobywcze; województwo śląskie

Full Text:

PDF (Polish)

References


KLECZKOWSKI A.S. (red.), 1990 – Mapa obszarów głównych zbiorników wód podziemnych (GZWP) w Polsce wymagających szczególnej ochrony 1:500 000. Inst. Hydrogeol. i Geol. Inż. AGH Kraków.

KLOJZY-KARCZMARCZYK B., STASZCZAK J. 2017 – Czynne wyrobiska odkrywkowe surowców węglanowych na tle granic GZWP w aspekcie możliwości ich rekultywacji poprzez wypełnianie odpadami. Prz. Geol., 65: 979–982.

KLOJZY-KARCZMARCZYK B., MAZUREK J., PAW K., 2016a – Możliwości zagospodarowania kruszyw i odpadów wydobywczych górnictwa węgla kamiennego ZG Janina w procesach rekultywacji wyrobisk odkrywkowych. Gosp. Sur. Miner. – Miner. Res. Manag., 32, 3: 111–134.

KLOJZY-KARCZMARCZYK B., MAZUREK J., STASZCZAK J., MUCHA J., PAW K., 2016b – Ocena możliwości rekultywacji odkrywkowych wyrobisk poeksploatacyjnych z wykorzystaniem kruszyw ze skał towarzyszących pokładom węgla kamiennego na przykładzie ZG Janina. Górn. Odkryw., 5: 23–33.

MAPA, 2018 – Mapa głównych zbiorników wód podziemnych na terenie Polski, wykonana przez państwową służbę hydrogeologiczną PIG-PIB – stan udokumentowania na maj 2018 r.

Internet: http://epsh.pgi.gov.pl/epsh/ (dostęp: 12.2018).

MAPY Zagrożenia Powodziowego i Mapy Ryzyka Powodziowego opracowane przez Państwowy Instytut Meteorologiczny PIB (w latach 2013–2015, zaktualizowane w 2017 r.). Internet:

https://www.kzgw.gov.pl, http://mapy.isok.gov.pl (dostęp: 03.2019).

MIKOŁAJKÓW J., WĘGLARZ D., 2011 – Baza danych GIS Głównych Zbiorników Wód Podziemnych – założenia metodyczne, aktualny stan przygotowania. Biul. Państw. Inst. Geol., 445: 413–422.

RMŚ, 2013 – Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie składowisk odpadów z dnia 30 kwietnia 2013 r. (DzU z 2013 r. poz. 523).

RRM, 2006 – Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przebiegu granic obszarów dorzeczy i regionów wodnych (DzU z 2006 r. Nr 126, poz 878).

SZUFLICKI M., MALON A., TYMINSKI M. (red.), 2017 – Bilans zasobów złóż kopalin w Polsce wg stanu na 31 XII 2016 r. Państw. Inst. Geol. – PIB, Warszawa.

WOTA A., WOŹNIAK A., 2008 – Metodyka wyboru lokalizacji składowisk odpadów komunalnych. Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich, 8: 143–156.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.