Badania biogeochemiczne - obecny stan wiedzy

Zdzisław M. Migaszewski, Agnieszka Gałuszka

Abstrakt


Biogeochemia jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się dyscyplin nauk o Ziemi. Pobudza ona rozwój metod geoanalitycznych i otwiera nowe perspektywy dla interpretacji wyników badań. W artykule omówiono podstawowe pojęcia z zakresu biogeochemii, podano też przykłady zastosowań badań biogeochemicznych w geologii i ochronie środowiska. Do najbardziej spektakularnych należą odkrycia wielu złóż polimetalicznych w USA i Kanadzie oraz wytyczanie przebiegu uskoków (Chaffee, 1975; Dunn i in., 1992). Istotnym elementem badań biogeochemicznych są rośliny. Znalazly one zastosowanie w biomonitoringu skażeń atmosferycznych. Do klasycznych należą badania bioindykacjjne, prowadzone przy użyciu porostów, mchów i drzew szpilkowych. Oznaczenia składu chemicznego i izotopowego (głównie siarki) w wymienionych biowskaźnikach służą do identyfikacji źródeł skażeń (Case & Krouse, 1980; Crock i in., 1992a, b, 1993; Jackson i in., 1996). Skład chemiczny roślin zależy od wielu czynników topograficznych, klimatycznych, edaficznych, fizjologicznych i genetycznych (Kabata-Pendias & Pendias, 1992; Migaszewski, 1998a; Migaszewski & Gałuszka, 1998). Stwarza to duże trudności w interpretacji wyników analiz chemicznych roślin (tab. 1-3), jak również zmusza do ścisłego przestrzegania warunkóvw opróbowania, szczególnie w przypadku badań regionalnych. Badania biogeochemiczne powinny stnnowić integralną część projektów geochemicznych. Należy je stosować przy rejestracji koncentracji pierwiastków śladowych w bioindykatorach roślinnych na obszarach ścisłej ochrony (Migaszewski i in., 1998), a także w rejonach skażeń antropogenicznych (Migaszewski & Pasławski, 1996; Migaszewski i in., 1998; Migaszewski, 1998a-c). Rośliny wykorzystuje się również w rekultywacji biologicznej terenów górniczych lub obszarów skażonych (Migaszewski & Gałuszka, 1998). Znajdują one zastosowanie w badaniach nad wpływem wód kopalnianych na różne systemy biotyczne (King, 1995). Rośliny należące do tzw. "akumulatorów" są wykorzystywane jako źródło niektórych metali (Dunn i in., 1992).

Pełny tekst:

PDF